Του Γιώργου Θερμού.
«Τα ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια που προωθούνται για την ιδιωτικοποίηση του εργοστασίου οινοποιίας του ΤΑΟΛ(1) και του τουριστικού περίπτερου(2) είναι η απόλυτη καταστροφή της περιοχής. Η αμμουδιά είναι κομμάτι της πόλης και συνέχεια της πόλης, συστατικό αναπόσπαστο στοιχείο της φυσιογνωμίας της , δεν είναι η εξοχή της.Είναι το χέρι που την προστατεύει και την ολοκληρώνει» σημείωνε ο Λευκαδίτης Πανεπιστημιακός Θανάσης Καλαφάτης το 2021.
«Η μακροχρόνια παραχώρηση/ιδιωτικοποίηση του γηπέδου του τουριστικού περιπτέρου στο Κάστρο που προωθούσε από το 2017 ο δήμος Λευκάδας μέσω του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου καθώς και η πώληση του εγκαταλειμμένου όμορου γηπέδου του Οινοποιείου του ΤΑΟΛ που προωθούσε και προωθεί η διοίκηση του αγροτικού συνεταιρισμού , για δημιουργία Ξενοδοχειακής μονάδας στο χώρο του εγκαταλειμμένου οινοποιείου του ΤΑΟΛ και κατάληψης ολόκληρης της περιοχής από κουρτινοξαπλώστρες και beach-bar στο γήπεδο του τουριστικού περίπτερου, είναι ασύμβατες με τις υφιστάμενες αρχαιολογικές ( Αδόμητη Ζώνη Α απόλυτης προστασίας του αρχαιολογικού χώρου του κάστρου Αγίας Μαύρας /ΦΕΚ 1061/Β/27-7-2005), τις περιβαλλοντικές (Ζώνη Ειδικής Προστασίας GR 22400001-, Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλους/ ΦΕΚ 865/Β/1974 ) και τις χωροταξικές (Γ.Π.Σ. Λευκάδας- Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου/ΦΕΚ 1096/Δ/97)) δεσμεύσεις, που ισχύουν στην περιοχή .
Οι σκοπούμενες αλλαγές χρήσης στα εξαιρεθέντα από την κατεδάφιση και προ πολλών χρόνων εγκαταλειμμένα κτίρια, αποτελούν προσβολή της ιστορίας του αγροτικού συνεταιρισμού, ύβρη του μνημειακού συνόλου του κάστρου της Αγίας Μαύρας, βεβήλωση του σημαντικότερου τοπόσημου του νησιού , το οποίο από μόνο του χωρίς πεντάστερα και κουρτινοξαπλώστρες αποτελεί βασικό τουριστικό πόρο-προορισμό επ ωφελεία όλης της κοινωνίας της Λευκάδας , κατοίκων, επισκεπτών και επιχειρηματιών της πόλης.
Η όποια εγκατάλειψη των κτιρίων της περιοχής εμφανίζεται σήμερα, με κανένα τρόπο δεν μπορεί να αποτελεί το άλλοθι για την παράδοσή της στην επιχειρηματική κερδοσκοπία με πρωταγωνιστές τους έχοντες την ευθύνη της φροντίδας της περιοχής, αντίθετα μάλιστα αποδεικνύει αν μη τι άλλο την ανεπάρκειά τους στην διαχείριση είτε της δημόσιας κοινόχρηστης περιουσίας του δημοτικού Λιμενικού Ταμείου είτε της κοινής αγροτικής περιουσίας των συνεταιριστών του ΤΑΟΛ.»
Τα παραπάνω σημείωνε η Ομοσπονδία των Απανταχού Λευκαδίτικων Συλλόγων στην επιστολή της προς το Δημοτικό Συμβούλιο Λευκάδας που για πολλοστή φορά καλούνταν να συζητήσει για την εκκρεμότητα που έχει προκύψει μετά την απόφαση του ΣΤΕ1478/2025
Οι μέχρι σήμερα μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις στο νησί της Λευκάδας, οδήγησαν το 2022 στην παραίτηση του προέδρου του Λιμενικού Ταμείου και στην συνέχεια και μετά την απόφαση του ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ/ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 22, το Λιμενικό ταμείο ανακάλεσε την απόφαση παραχώρησης και ουσιαστικά κατάργησε στο σύνολό του τον διαγωνισμό για λόγους, μεταξύ των άλλων, μη συμμόρφωσης της προσφοράς όλων των υποψηφίων με τους όρους της διακήρυξης.
Κατά της απόφασης ανάκλησης της παραχώρησης, η πλειοδότρια εταιρεία ΝΟΤΙΟΝ άσκησε προσφυγή στο ΣΤΕ στρεφόμενη τόσο κατά του Λιμενικού Ταμείου όσο και κατά του Υπουργείου Ναυτιλίας που καθυστερούσε να δόσει την τελική και μόνη εκτελεστή έγκριση παραχώρησης. Με την απόφαση του ΣΤΕ1478/2025, για την εν λόγω προσφυγή, προέκυψε και η ουσία της επιχειρηθείσας ή και της μελλοντικά σκοπούμενης επέμβασης στον συγκεκριμένο ή ανάλογης προστασίας χώρο, που συνοπτικά συνίσταται στο εξής: Για την προκήρυξη διαγωνισμού που προβλέπει εργασίες τόσο σε κτίρια όσο και σε περιβάλλοντα χώρο που πιθανόν θα έχει επιπτώσεις στον περιβάλλον ( κοινωνικό, πολιτιστικό, ανθρωπογενές κλπ) ειδικά σε περιοχές ειδικής προστασίας, απαραίτητη προϋπόθεση (προαπαιτούμενο) νομιμότητας έναρξης του διαγωνισμού, δηλ. προκήρυξη του διαγωνισμού, είναι η προηγούμενη λήψη περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Περαιτέρω ως «έναρξη πραγματοποιήσεως» έργου, από την οποία πρέπει να προηγείται η έγκριση περιβαλλοντικών όρων, θεωρείται όχι μόνο η υλική ενέργεια εκτελέσεώς του, αλλά και η έκδοση οποιασδήποτε διοικητικής πράξεως συμπεριλαμβανομένης της προκηρύξεως του οικείου διαγωνισμού (ΣτΕ 567/2022 επταμ.), η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη της κατασκευής συγκεκριμένου έργου από δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα όπως εξάλλου και ρητά ορίζεται πλέον στην παράγραφο 2 του άρθρου 10 του ν. 4014/2011, (ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΈΣ ΝΑΤΟΥΡΑ όπως εν προκειμένω). Εξ άλλου η σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 1 Συντ. και την από το άρθρο αυτό απορρέουσα υποχρέωση της Πολιτείας να λαμβάνει προληπτικά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος, έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση κινήσεως διαδικασίας για την ανάθεση συμβάσεως παραχώρησης, η οποία αφορά αποκλειστικά ή εν μέρει την κατασκευή νέου έργου ή την ουσιώδη μεταβολή υφισταμένου, η προηγούμενη ολοκλήρωση της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδοτήσεως με την έκδοση της αποφάσεως για την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων του έργου, εξακολουθεί να αποτελεί απαραίτητο όρο για τη νόμιμη έκδοση κάθε διοικητικής πράξεως που συνιστά έναρξη πραγματοποιήσεως του έργου υπό την προεκτεθείσα έννοια, συμπεριλαμβανομένης της προκηρύξεως του οικείου διαγωνισμού. (ΣτΕ 288/2024) .Στην περίπτωση του διαγωνισμού (2017) για το τουριστικό περίπτερο στο Κάστρο, όχι μόνο δεν είχε ληφθεί καμία περιβαλλοντική αδειοδότηση αλλά όπως τονίζεται και στην απόφαση του ΣΤΕ η έλλειψη πρόβλεψης περιβαλλοντικής αδειοδότησης εντοπίζεται στην ίδια τη διακήρυξη του διαγωνισμού (ΡΗΤΑ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ στην απόφαση ότι ελλείπουν σχετικοί όροι στην διακήρυξη). Σημειώνεται ειδικότερα ότι ακόμη και η σχετική αρχική γνωμοδότηση της τοπικής εφορίας αρχαιοτήτων με ημερομηνία 13/7/2018, αν και αναρμόδια για ζώνη Α αρχαιολογικού χώρου όπως εν προκειμένω, λήφθηκε και αυτή μετά την κατακύρωση του διαγωνισμού (6-2-2018), στον τότε αρχικό πλειοδότη, δηλαδή σε χρόνο πολύ μεταγενέστερο της διακήρυξης του διαγωνισμού (20-9-2017).Επιπλέον Σύμφωνα με την Διεύθυνση Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων (ΔΒΜΑ) (πρακτικό ΚΑΣ της Συνεδρίασης 41/19-10-2021 , ΘΕΜΑ 22o σελ.16 ) «κακώς το θέμα εξετάστηκε από το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων και …οι προτεινόμενες με την υποβληθείσα μελέτη εργασίες και επεμβάσεις εντός της αδόμητης ζώνης Α απολύτου προστασίας του φρουρίου Αγ. Μαύρας, χώρου, ο οποίος απολαμβάνει της ανώτατης έντασης προστασίας του νόμου, είναι μείζονος σημασίας και εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του Κ.Α.Σ., κατά τα προβλεπόμενα στο Άρθρο 50 του Ν.3028/2002. Η εισηγήτρια εξηγεί ότι με τη μελέτη δεν προτείνεται η απλή συντήρηση παρουσιάζουν σοβαρά στατικά προβλήματα, αλλά η μορφολογική αναδιαμόρφωσή τους, ενώ προτείνονται επίσης και εκτεταμένες επεμβάσεις και διαμορφώσεις στον περιβάλλοντα χώρο των κτιρίων, είτε αυτές κριθούν ως ελαφρές είτε ως λιγότερο ελαφρές» Και συνεχίζει η εισήγηση της ΔΒΜΑ του Υπουργείου, (μεταφέρεται επί λέξει από το πρακτικό) : «Όταν το Υπουργείο κηρύσσει μία αδόμητη ζώνη, θέλει η συγκεκριμένη περιοχή να παραμείνει αλώβητη και όχι να γεμίσει με στέγαστρα ή με σκίαστρα ή με deck και όπως καταθέτει η εισηγήτρια, ως Υπουργείο δεν το έχουν κάνει ποτέ αυτό, συνεπώς για τη ΔΒΜΑ αυτά είναι απορριπτέα.»
Παρά την ως άνω εισήγηση της ΔΒΜΑ με την ΑΔΑ: 6ΠΦΩ4653Π4-Σ0Υ /03-12-2021 απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού ( ΕΚΡΕΜΕΊ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΚΔΊΚΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΗΣ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΣΤΟ ΣΤΕ ΑΠΟ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΣ ΜΑΣ) , εγκρίθηκε η παρέμβαση στην αδόμητη ζώνη με το αιτιολογικό ότι το beachόμπαρο θα εξυπηρετεί τις ανάγκες των επισκεπτών του αρχαιολογικού χώρου!!!
Περεταίρω και μέχρι σήμερα με κύρια ευθύνη του Πλειοδότη αλλά και της Διοίκησης του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου η αρχιτεκτονική μελέτη της προτεινόμενης επέμβασης δεν έχει λάβει την έγκριση/ σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής (ΣΑ) της Περιφερειακής Ενότητας Λευκάδας καθόσον οι προβλεπόμενες ανακατασκευές ή και νέες κατασκευές στο σύνολο των 8,5 στρεμμάτων του γηπέδου κρίθηκαν ως ασύμβατες με την φυσιογνωμία του χώρου και αντίθετες με την πολεοδομική νομοθεσία (αύξηση δόμησης και όγκου , αλλαγές χρήσης , κλπ).
Αντ΄ αυτού μεθοδεύτηκε η παράκαμψη/αγνόηση του ΣΑ της ΠΕ ΛΕΥΚΑΔΑΣ και η υπόθεση εξετάσθηκε παράτυπα από το κεντρικό Αρχιτεκτονικό Συμβούλιο ( ΚΕΣΑ) παρά τα προβλεπόμενα αφενός ρητά από την διακήρυξη του διαγωνισμού (παρ. 9.9 της διακήρυξης) και αφετέρου περιγραφικά από την νομοθεσία όσον αφορά τις αρμοδιότητες των διακριτών δύο συλλογικών οργάνων ( ΣΑ Λευκάδας- ΚΕΣΑ), για τα οποία προφανώς δεν υφίσταται θέμα ιεραρχίας.
Σχετικά επί του θέματος το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής Λευκάδας αναφέρει στο 3ο επί του θέματος πρακτικό του(17ο Πρακτικό/29-6-2022 ) :
«Η περιοχή της παραλίας του Κάστρου με τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις της, όντως αποτελεί ένα πολύ ιδιαίτερο και σημαντικό χώρο, αφενός γιατί βρίσκεται απέναντι από το Ενετικό Κάστρο της Αγ. Μαύρας, εντός ζώνης Α απολύτου προστασίας, αδόμητη περιοχή και περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, αφετέρου γιατί είναι τοπόσημο και έχει συνδεθεί άρρηκτα με την νεώτερη ιστορία και κοινωνική ζωή των κατοίκων της πόλης της Λευκάδας, όντας η κοντινότερη παραλία στην πόλη, με θάλασσα και άμμο εξαιρετικής ποιότητας. Η ως άνω έκταση βρίσκεται εντός Χερσαίας Ζώνης Λιμένος Λευκάδας.
Καθώς o χώρος αυτός (υφιστάμενες κτιριακές εγκαταστάσεις και περιβάλλων χώρος) έκτασης 8.400 τμ, εκμισθώνεται και παραχωρείται σε ιδιώτη, για την επανάχρησή του, ως επιχείρηση μαζικής εστίασης, τίθεται υπό αμφισβήτηση η έννοια της κοινοχρησίας, κυρίως του περιβάλλοντος χώρου. Οι επεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο, εκτείνονται στα όρια του και ουσιαστικά τον φορτώνουν, περιορίζουν την ελευθερία του και τον οριοθετούν. Eν κατακλείδι, όλος ο χώρος χρησιμοποιείται προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι δραστηριότητες της επιχείρησης.
Δηλαδή, δεν καλούμαστε να εξετάσουμε και να αποφανθούμε για μία μελέτη διαμόρφωσης κοινόχρηστου χώρου, (με την έννοια του πεζόδρομου, του πάρκου, της πλατείας κλπ) σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ.1δ του Ν.4495/2017, αλλά για μία μελέτη διαμόρφωσης υφισταμένων κτιριακών εγκαταστάσεων και περιβάλλοντος χώρου, παραχωρούμενων στο σύνολό τους σε ιδιωτική επιχείρηση για χρήση μαζικής εστίασης με την δημιουργία εστιατορίου, κουζίνας, υπαίθριων bar, στεγάστρων, νέων δαπέδων deck, ντουζ- wc- αποδυτηρίων κλπ.» Τίθεται λοιπόν αυτοτελές ζήτημα νομιμότητας του ίδιου του διαγωνισμού και συνεπώς η όποια εκ των υστέρων απόπειρα νομιμοποίησης μέσω αναδρομικής λήψης περιβαλλοντικής αδειοδότησης, αποτελεί επέμβαση στην ίδια την διακήρυξη και όχι στην ανάθεση, δεδομένου ότι η ολοκληρωμένη περιβαλλοντική αδειοδότηση αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για τη σαφή περιγραφή του συμβατικού αντικειμένου και συνακόλουθα για τον διαφανή, αναλογικό και σύμφωνο με το δημόσιο συμφέρον και τον ελεύθερο ανταγωνισμό καθορισμό των ουσιωδών όρων του διαγωνισμού (όπως των τεχνικών προδιαγραφών, των κριτηρίων επιλογής των υποψηφίων κλπ) .Συνεπώς εν προκειμένω έχουμε εν τις πράγμασι κατάργηση/ ακύρωση του διαγωνισμού για λόγους νομιμότητας και δημόσιου συμφέροντος όχι με την στενή οικονομική έννοια του όρου (ύψος μισθωμάτων κλπ) αλλά της υποχρέωσης κάθε δημόσιου φορέα να λαμβάνει προληπτικά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 1 Σύνταγμα, όπως έχει ερμηνευθεί με αποφάσεις του ΣΤΕ.
Με βάση τα παραπάνω είναι τουλάχιστον περίεργο για ποιο λόγο η σημερινή διοίκηση του Λιμενικού ταμείου συνεχίζει να κρατάει σε εκκρεμότητα τον διαγωνισμό και δεν προχωράει σε επαναδιατύπωση της κατάργησής του σύμφωνα και με τις «υποδείξεις» του ΣΤΕ (ΣΤΕ1478/2025) αλλά και για ένα παραπάνω λόγο : Το τουριστικό περίπτερο βρίσκεται εντός της ζώνης ασφαλείας του ενεργού φάρου με κωδική ονομασία ΦΡΟΥΡΙΟ ΛΕΥΚΑΔΟΣ ΑΕΦ 0550 , είναι δημόσια έκταση και είναι τουλάχιστον ερευνητέο πως και με ποια αιτιολογία δόθηκε η σύμφωνη γνώμη της υπηρεσίας φάρων του ΓΕΝ δηλ. του Υπουργείου Άμυνας, για την μακροχρόνια παραχώρηση/μίσθωσή του παρά την ισχύουσα νομοθεσία (Άρθρο 5 του ν. 4878/2014 -/Φάροι, Στρατολογία και άλλες διατάξεις): «Απαγορεύεται η σύσταση οποιουδήποτε ενοχικού ή εμπραγμάτου δικαιώματος τρίτου επί των ακινήτων που βρίσκονται σε αυτήν ( ζώνη ασφαλείας 200 μέτρων) και ανήκουν στο Δημόσιο.
Στον δημόσιο διάλογο έχουν εκφραστεί κατά καιρούς συγκεκριμένες προτάσεις για την σύμφωνα με την ταυτότητα και το υφιστάμενο καθεστώς προστασίας, αντιμετώπιση του χώρου.
Σε πρόσφατη απόφασή του το Δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε να αιτηθεί την απαλλοτρίωση του γηπέδου του συνεταιρισμού από το υπουργείο πολιτισμού και την αξιοποίησή του ως πολιτιστικού χώρου με αναφορά στην ιστορία του οινοποιητικού συνεταιρισμού και περεταίρω να εκτιμηθούν παραδείγματα ανάλογων καλών πρακτικών π.χ. στο Παραλιακό μέτωπο Πάτρας, στα Λιπάσματα στο ΚΕΡΑΤΣΊΝΙ κ.λπ.
Του Γιώργου Θερμού . Το άρθρο δημοσιεύτηκε και στην εφημερίδα ” Η Εποχή ” .