Του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Β α σ ι λ ε ί ο υ Κ α κ λ α μ ά ν η
Σεβασμιότατε, σεβαστοί πατέρες,…………….φίλοι μας.
Με πρώτη την παραβολή του Ζακχαίου, που αποκαλύπτει την διακαή του επιθυμία να γνωρίσει τον Κύριο, με την παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, όπως και με την Παραβολή του Ασώτου, αρχίζει η πλέον κατανυκτική περίοδος της Εκκλησίας μας: η ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗ.
Με τη χάρη του Κυρίου μας διανύουμε τη δεύτερη εβδομάδα των νηστειών.
Η «επιστροφή», είναι η λέξη που αναπτύσσει το θέμα της αποψινής μας ομιλίας.
Είναι η επιστροφή του αγαπημένου απολωλότος προβάτου στην πατρική αγκαλιά με την απέραντη αγάπη του τσοπάνη – του Καλού ποιμένα. Του ποιμένα που αιώνια το αναζητά και το περιμένει…
Την πνευματική προσέγγιση της λέξης – επιστροφή – θα αναπτύξουμε σε τρείς ενότητες:
Α΄ΕΝΟΤΗΤΑ: « Η πτώση ».
Στην ποιμαντική πράξη της Εκκλησίας μας, αναπτύσσεται η σχέση πατρότητας και υιοθεσίας. Ο ποιμένας έρχεται σε κοινωνία με τους πιστούς.
O άνθρωπος, αυτό το τέλειο δημιούργημα του Θεού, έλαβε από τον Δημιουργό του ένα μέγιστο δώρο και πολύτιμο αγαθό την ελευθερία. Ο ποιμένας έρχεται να εφαρμόσει μια θεμελιώδη αρχή. Την ελευθερία του ανθρωπίνου προσώπου. Είναι η αποδοχή της μοναδικότητας του κάθε προσώπου – πιστού. Ο ποιμένας σέβεται την ελεύθερη βούληση των πιστών, η οποία είναι το ανώτερο δώρο του Θεού στον άνθρωπο. Είναι η ελευθερία που δίνει το δικαίωμα της επιλογής.
Δίνει το δικαίωμα της Επανάστασης.
Η επανάσταση η οποία στην περίπτωση του ασώτου της Παραβολής εμπεριέχει θυμό – διεκδίκηση της περιουσίας του πατέρα, γίνεται τώρα η φυγή του. Είναι η αναχώρησή του από το πατρικό σπίτι από το πνευματικό παλάτι που περιέχει «όλα τα καλά», όλα τα πνευματικά αγαθά. Τα πάντα…. Είναι μια απελευθερωτική πράξη, η οποία βεβαίως στη συνέχεια αποδεικνύεται πρόσκαιρη και χωρίς βαθιά σκέψη. Είναι η απόρριψη του πατέρα και μαζί η απόρριψη της θαλπωρής της αγάπης Του.
Είναι δικαιολογημένη η στεναχώρια του ασώτου μέσα στο σπίτι. (Στεναχώρια σημαίνει στενός χώρος. Μας πνίγει η στενότητα του χώρου).
Γι αυτό ο στοργικός πατέρας δεν του επιβάλει την παραμονή του στο σπίτι. Δεν τον εμποδίζει γι αυτή του την επιλογή.
Όμως αυτή η απόφασή του είναι αποστασία, αστοχία, άγνοια, λήθη, απερισκεψία. Είναι η έννοια της λέξης αμαρτία. Η Εκκλησία μας στη θεία Λειτουργία δέεται: «υπέρ των ημετέρων αμαρτημάτων και των του λαού ανομημάτων», στην ευχή της προσκομιδής. Ο Ιερέας προσεύχεται στο Θεό να συγχωρήσει τις δικές του αμαρτίες και όσα – ως αμαρτίες – από άγνοια κάνει ο λαός. Ο άνθρωπος κατά την πατερική παράδοση παρασύρεται από τον διάβολο και αμαρτάνει.
Ας θυμηθούμε την πτώση των πρωτοπλάστων !
Είναι χαρακτηριστικό, ότι κατ΄αρχάς ο Αδάμ δεν πλάστηκε μέσα στον Παράδεισο. Στον Παράδεισο τον έβαλε ο Θεός. Και αυτό δηλώνει ότι ο Δημιουργός ήθελε να δώσει στον Αδάμ να καταλάβει πόσο Αγαθός ήταν ο Πλάστης του. Ότι από τη μια πλευρά, ο Παράδεισος δεν ανήκει δικαιωματικά σ΄αυτόν, αλλά από την άλλη, του τον χάρισε να διαμένει εκεί. Και βέβαια εξαρτάται από τη χρήση του δώρου της ελευθερίας του το να μείνει παντοτινά μέσα στον Κήπο αυτό! Και ο Αδάμ εισήλθε, για να δοξολογεί τον Θεό, να τον ευχαριστεί, αλλά και να καταρτιστεί. Δηλαδή να τελειοποιηθεί πνευματικά. Εδώ είναι η σοφή παιδαγωγία του Θεού προς τον άνθρωπο για τον καταρτισμό του, για την αιώνια μακαριότητά του κοντά στον Θεό.
Όμως η πτώση συμβαίνει. Και μετά την πτώση έρχεται η εντροπή, η ενοχή, ο έσωθεν αυστηρός έλεγχος. Αδυσώπητος, αμείλικτος, ανελέητος. Οι πρωτόπλαστοι αισθανόταν τώρα ότι ήταν γυμνοί, ενώ πρίν δεν ένοιωθαν ότι ήταν και χρειάστηκε να ράψουν φύλλα συκιάς για να σκεπάσουν τη γύμνια τους. Εδώ δεν είναι τυχαίο το είδος του δένδρου της συκιάς. Είναι συμβολισμός. Ο καρπός της συκιάς είναι γλυκός. Έχει όμως ένα γαλακτώδες λευκό υγρό στη φλούδα του καρπού της, που καθώς έρχεται σε επαφή με τα χείλη, προξενεί έντονο επιδερμικό τσούξιμο και φαγούρα! Έτσι, ενώ αρχικά η εικόνα που παρουσιάζει ο διάβολος πρίν τη διάπραξη της αμαρτίας φαίνεται ενδιαφέρουσα και γλυκεία, αμέσως μετά, αυτό που αισθάνθηκαν ως αποτέλεσμα, ήταν άσχημο και οδυνηρό.
Και ενώ αισθάνθηκαν τα δυσάρεστα συναισθήματα του λάθους τους, δεν έκαναν διάλογο προβληματισμού για την χαρά που έχασαν καθώς και γι αυτό που δεν έπρεπε εξ αρχής να κάνουν. Δεν αναλογίζονται τη μετάνοια. Δεν μετανοούν. Δεν καλούν σε βοήθεια τον Κύριό τους. Δεν τον φωνάζουν να έρθει κοντά τους. Επιλέγουν και μένουν μόνοι. Η συντροφιά τους είναι τώρα η οδύνη, ο πόνος, η απογοήτευση, η μοναξιά. Έχουν χάσει την ελπίδα. Δεν συνομιλούν μεταξύ τους. Δεν ζούν, δεν χαίρονται και δεν μπορούν τώρα να μοιραστούν την ομορφιά του θαυμάσιου και πανέμορφου κήπου. Έχουν χάσει την επικοινωνία. Δεν είναι χαρούμενοι όπως πρίν. Έχουν χάσει τη χαρά, τη γαλήνη, την αγαλλίαση. Έχασαν όλα αυτά που είχαν πρίν!
Οι πρωτόπλαστοι Τον άκουσαν το δειλινό!
Αλήθεια πόση αγάπη!
Ήλθε το δειλινό για να τους δώσει χρόνο ημέρας. Να τους δώσει ακόμη περισσότερο χρόνο να αναλογισθούν, να κατανοήσουν και να σκεφθούν με το μυαλό και τη λογική που ο ΙΔΙΟΣ ο Κύριός τους χάρισε, ώστε να μετανοήσουν!!
Εκείνο το δειλινό χρειάστηκε να φωνάξει ο Κύριος. Αναζητεί τον Αδάμ όπως ο ποιμένας το χαμένο πρόβατο. Και ενώ ξέρει – το γιατί – εξ αρχής ο καρδιογνώστης και Κύριος του παντός, ερωτά:
«Αδάμ πού είσαι;» Ενώ γνωρίζει πολύ καλά πού είναι ο Αδάμ, ερωτά!
Ξανά και πάλι του δίνει το χρόνο και την ευκαιρία να επιστρέψει.
Δεν είναι κριτής κι ας το νομίζει έτσι ο Αδάμ. Είναι ερώτηση ενδιαφέροντος και αναζήτησης. Δηλαδή :
«Σε νοιάζομαι Αδάμ, γι αυτό ρωτώ που είσαι!»
Ο πρωτοπρεσβύτερος Αλεξάντερ Σμέμαν, στο βιβλίο του Μ. Σαρακοστή Πορεία προς το Πάσχα, αναφέρει: Η παραβολή του Ασώτου Υιού (Λουκά 15, 15-32), μαζί με τους ύμνους της ημέρας αυτής, μας παρουσιάζουν την μετάνοια σαν επιστροφή του ανθρώπου από την εξορία. Ο άσωτος γιός λέει το Ευαγγέλιο, πήγε σε μια μακρινή χώρα!
Η μακρινή χώρα είναι ο μοναδικός ορισμός της ανθρώπινης κατάστασης που θα πρέπει να αποδεχθούμε και να τον οικειοποιηθούμε καθώς θα αρχίζουμε την προσέγγισή μας στο Θεό. Δηλαδή: Ένας άνθρωπος που ποτέ δεν είχε αυτή την εμπειρία, έστω και για λίγο, που ποτέ δεν αισθάνθηκε ότι είναι εξόριστος από το Θεό και από την αληθινή ζωή, αυτός ποτέ δεν θα καταλάβει τι ακριβώς είναι ο Χριστιανισμός. Και αυτός που νιώθει «σαν το σπίτι του» σ΄αυτόν τον κόσμο και στη ζωή του κόσμου τούτου, που έμεινε άτρωτος (ανεπηρέαστος) από τη νοσταλγία για μια άλλη πραγματικότητα, αυτός δεν θα καταλάβει τι είναι μετάνοια.
Στο μυστήριο του Ιερού Ευχελαίου, ο ιερέας διαβάζει στην β΄ευχή: « συ εί ο ειπών. Ούκ ήλθον καλέσαι δικαίους αλλά αμαρτωλούς εις μετάνοιαν, συ εί ο το πρόβατον ζητήσας το απολωλός». Στην στ΄ ευχή: «….Κύριε ο Θεός ημών ο ποιμήν ο καλός, ο εις αναζήτησιν ελθών του πλανηθέντος προβάτου. όπως επίσης και στην ζ΄ ευχή «Ο μη βουλόμενος τον θάνατον του αμαρτωλού, ως το επιστρέψαι και ζείν αυτόν»
Ο Κύριος έφτιαξε για τον Αδάμ και την γυναίκα του την Εύα δερμάτινους χιτώνες και τους έντυσε. (Γέν. 3, 21).
Η λύπη Του από την πτώση τους δεν Τον οδήγησε σε θυμό. Ο φιλάνθρωπος και στοργικός Πατέρας δεν μπορεί να τιμωρήσει την ίδια την εικόνα Του. Δημιούργησε τον άνθρωπο ως πρόσωπο. «Κατ΄εικόνα και καθ΄ομοίωσιν». Δεν αδιαφορεί. Θέλει να επικοινωνεί και να νοιάζεται για τα πλάσματά Του. Από αυτό το σημείο αρχίζει η Επιστροφή ολοκλήρου της ανθρωπότητας. Είναι το σημείο της εικόνας που ο Πλάστης οδηγεί με τα ίδια του τα χέρια τον αμνό από τα βάθη της αβύσσου έξω στο φώς στην ζωή στην Ανάσταση.
Επιστροφή, είναι η Μετάνοια που είναι η επίγνωση της αμαρτίας. Η επίγνωση της πτώσης. Μετάνοια = η θύμηση της Αγάπης, η σιγουριά ότι ο δρόμος της Επιστροφής είναι ανοιχτός! Τελικά ο Άσωτος συνήλθε και είπε: πόσοι εργάτες του πατέρα μου έχουν περίσσιο ψωμί κι εδώ πεθαίνω της πείνας!
Ο Άσωτος θυμάται την Αγάπη του Πατέρα, το πώς ακόμη και οι δούλοι του έχουν μια ωραία ζωή….. Έχει τώρα την επίγνωση ότι είναι ανάξιος γι αυτή την αγάπη.
Αλήθεια, ποια είναι εν τέλει η αυθεντική επαναστατική πράξη; Η φυγή και η απόρριψη του Πατέρα, ή η επιστροφή στην θαλπωρή της αγάπης Του;
*Ο Άσωτος στάθηκε απέναντι στις κακές επιλογές του.
*Αναγνώρισε ότι έσφαλε.
*Δεν συμβιβάστηκε στην απελπισία του λάθους.
Στην αφίσα – εικόνα εδώ ……………. , παρατηρούμε:
Η Εκκλησία μας, εκτός από την μεγαλειώδη παραβολή του Ασώτου, έχει πολλές εικόνες με θεολογικούς συμβολισμούς για να κατανοήσουμε την πτώση και τους κινδύνους που την συνοδεύουν. Μία τέτοια θαυμάσια εικόνα είναι το απολωλός πρόβατο. Είναι το αρνί που απομακρύνθηκε από την ποίμνη από το κοπάδι, από την μάνδρα, από το μαντρί! Καθώς απομακρύνθηκε περιπλανήθηκε στους αγρούς και στο τέλος βρέθηκε να κατρακυλά στο γκρεμό…
Τα αποτελέσματα της πτώσης που βιώνει το πρόβατο στον γκρεμό δεν είναι καθόλου ευχάριστα. Είναι οδύνη, φόβος, πόνος, αγωνία, μοναξιά, αδυναμία, εξάντληση, απογοήτευση, αποξένωση, στερήσεις, έντονος τραυματισμός, απώλεια της ελπίδας, κίνδυνος θανάτου.
Το πρόβατο, με όσες δυνάμεις του έχουν απομείνει, το μόνο που έχει καταφέρει είναι να γυρίσει ατενίζοντας προς τα άνω του γκρεμού που κατρακύλισε και να νοσταλγεί την επιστροφή και την είσοδό του στην μάνδρα – απ΄όπου αναχώρησε – στην παρέα του, στην ποίμνη με τα άλλα προβατάκια και ……..περιμένει…..
Ας δούμε τους συμβολισμούς που προκύπτουν:
1-Το κεντρικό πρόσωπο της εικόνας είναι ο Καλός Ποιμένας.
2- Εξ αρχής ήξερε τις αδυναμίες και πού μπορεί να είχε το προβατάκι Του.
3-Πάντοτε το είχε στη μνήμη Του!
4-Το θυμόταν πάντα με τ΄ όνομά του γι αυτό τώρα το αναζητεί επίμονα.
5-Φορεί φωτοστέφανο διότι συμβολικά είναι ο Κύριος του παντός.
6-Κρατεί την Βακτηρία Του με την οποία συντηρεί και προστατεύει τα προβατάκια Του. Στον 22ο Ψαλμό διαβάζουμε: « Η ράβδος Σου και η Βακτηρία Σου, αύται με παρεκάλεσαν…» Η ράβδος είναι ένα πολύ μεγαλύτερο σε διαστάσεις ξύλο από τη βακτηρία, που στην μπροστινή άκρη του έχει σφηνωμένη μια μεταλλική αιχμή. Με αυτό θα αντιμετωπίσει τον εχθρό, το λύκο που θα επιτεθεί στα προβατάκια του. Θα δώσει μάχη σώμα με σώμα για να τον απομακρύνει από την ποίμνη του. Δεν είναι καταπληκτική η περιγραφή του 22ου Ψαλμού;!
Η Βακτηρία είναι αυτή που κρατάει στην εικόνα. Την χρησιμοποιεί για να επαναφέρει στην ορθή πορεία κάποιο προβατάκι του που θα λοξοδρομήσει. Κατεβάζει με αυτή τρυφερά κλαδιά από τα δένδρα για να τραφούν τα αδύναμα η μικρά όταν δεν έχουν τη δύναμη να εύρουν. Θα αντιμετωπίσει με αυτήν το φίδι που θα απειλήσει τα προβατάκια του.
7-Δεν ενοχλείται, δεν δυσφορεί, δεν θα γογγύσει. Αντιθέτως του χαμογελάει με γλυκύτητα και του εμπνέει ασφάλεια.
8-Δεν θα θυμώσει, δεν θα οργισθεί, δεν θα εκδικηθεί.
9-Δεν θα τιμωρήσει.
10-Διακινδυνεύει θυσιάζοντας την ίδια την ζωή Του, καθώς κατεβαίνει τον γκρεμό, πατώντας στις κοφτερές πέτρες, αδιαφορεί που κάποιες κατρακυλούν απειλητικά, ενώ τα σκληρά αγκάθια κολλούν πάνω Του και Τον τραυματίζουν.
11-Πατάει στα σημάδια και στα ίχνη των ποδιών του απ΄όπου πέρασε εκείνο πρίν.
12-Έχει κατέβει στο χαμηλότερο σημείο της πτώσης του αρνίου Του.
13-Έχει απλώσει το χέρι Του για τη διάσωσή του.
14-Το ενθαρρύνει λέγοντάς του ότι είναι κοντά του.
15-Το πρόσωπο του αρνίου, όπως βλέπουμε, είναι στραμμένο εντελώς αντίθετα προς την κατεύθυνση της πτώσης. Είναι στραμμένο προς τα άνω. Προς το φώς, προς τον ουρανό, προς το μέρος του Ποιμένα! Τον ατενίζει με ελπίδα και αισιοδοξία. Τον νοσταλγεί. Τον αισθάνεται δυνατά! Είναι τώρα παρόν στη συμφορά του!
16-Προφανώς εδώ να γίνεται ένας διάλογος. Με τα λόγια του ψαλμού: « Το απολωλός πρόβατον εγώ ειμί, ανακάλεσέ με σωτήρ και σώσον με».
Το αρνίο περιγράφει στον Ποιμένα την άσχημη κατάστασή του, τον έντονο φόβο του και την οδύνη του μήπως βρούν την ευκαιρία οι εχθροί του και το κατασπαράξουν, όπως λύκοι και αρπακτικά. Του επιδεικνύει τους μόλωπες και τα τραύματά του. Του λέγει την αδυναμία του να ανέβει τον γκρεμό και να επιστρέψει πίσω μόνο του.
17-Με τη σειρά Του ο Καλός Ποιμένας να του λέγει με στοργή:
«Δεν θέλω να κάνεις τίποτα εσύ! Θέλω μόνο να με εμπιστευθείς, να πιστέψεις ότι Εγώ μπορώ να το κάνω»! Τα υπόλοιπα είναι δικά Μου»! Γιατί « Εγώ ειμί ο Ποιμήν ο καλός, ο ποιμήν ο καλός την ψυχήν αυτού τίθησι υπέρ των προβάτων!». Αυτή η σκηνή ασφαλώς ταυτίζεται με τη Θυσία του Σταυρού. Είναι εδώ ο συμβολισμός της Σταυρωμένης Αγάπης.
Στην β΄Στάση των Εγκωμίων του Επιταφίου Θρήνου «Άγιον εστίν … τον εν τω Σταυρώ τα χείρας εκτείναντα και συντρίψαντα το κράτος του εχθρού». Τεταμέναις παλάμαις σε μια και ανεπανάληπτη αγκαλιά που όσο κι αν πονάει από τα καρφιά, τόσο πιο πολύ δυνατά θέλει να μας αγκαλιάσει. «Άφες αυτοίς Κύριε, ού γαρ οίδασι τι ποιούσιν…!»
Και συγχρόνως, ο ευγνώμων ληστής κάνει ομολογία και λέει: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη Βασιλεία Σου!» (Κατά Λουκάν, 23,41-42). Εφ όσον θα πέθαινε, σε ποιά Βασιλεία ζήτησε να εισέλθει μαζί Του; Ο ληστής συναισθανόταν πολύ καλά αυτά που είχε κάνει. Και ο Χριστός στρέφει το πρόσωπό Του και τα γαλήνια μάτια Του και του λέει: «Σήμερον μετ εμού έση εν τω Παραδείσω!». Απ΄ αυτή τη στιγμή είσαι μαζί Μου στη Βασιλεία Μου!». Εάν ο ληστής με το κλειδί του «μνήσθητι» άνοιξε την πύλη του Παραδείσου, πολλώ μάλλον η μετάνοια η επιστροφή και τα δάκρυα θα ανοίξουν την πύλη των ουρανών για τον κάθε αμαρτωλό. Αυτό είναι το Μέγα μυστήριο του Σταυρού. Η άπειρη αγάπη του Πατέρα!
Ο γέρων Εφραίμ ο Φιλοθεΐτης στο βιβλίο του «Πνευματικές ομιλίες», αναφέρει:
Εδώ στο εξωτερικό, πριν μερικά χρόνια, ήταν μία ψυχή, την οποία την εγκατέλειψε ο άνδρας της. Μπήκε μία άλλη γυναίκα μέσα στο σπίτι της, της πήρε τον άνδρα και έφυγε. Αυτή η γυναίκα κάποια μέρα, προσήλθε στο χώρο που εξομολογούσα. Γονάτισε και έκλαιγε. Της λέω:
-Παιδί μου ποιά είναι η αιτία των δακρύων σου; Τι σου συμβαίνει;
-Ξέρετε, Πάτερ, δεν κλαίω για κάποιο αμάρτημα, αλλά κλαίω για να φωτισθεί ο άνδρας μου. Να μετανοήσει, γιατί έκανε το σφάλμα κι έφυγε απ΄το σπίτι με άλλη γυναίκα κι αμάρτησε στον Θεό. Και έρχεται στο σπίτι μου με τη γυναίκα που έχει τώρα και τους φιλοξενώ. Τους κάνω το τραπέζι, κοιμούνται και μετά φεύγουν. Φιλάω τον άνδρα μου, φιλάω και την γυναίκα αυτή, τους κάνω δώρα, τους ξεπροβοδίζω, τους δίνω ευχές και πηγαίνουν. Και ξαναέρχονται!!
-Και γιατί παιδί μου το κάνεις αυτό;
-Μα δεν το λέει ο Χριστός αυτό στο Ευαγγέλιο, να αγαπάμε τους εχθρούς μας; Αυτή η γυναίκα είναι ο μεγαλύτερός μου εχθρός, αφού μου πήρε τον άνδρα, αλλά πρέπει να την αγαπώ. Κι αφού ο Χριστός ζητεί να αγαπάμε τους εχθρούς μας και να δίνουμε όλο τον εαυτό μας και την αγάπη μας, αυτό κάνω κι εγώ. Και κλαίω να τους φωτίσει ο Θεός και να τους δώσει τη μετάνοια. Κάνετε και σείς πάτερ προσευχή γι αυτό!!
Ποιος μπορεί να μετρήσει την αρετή αυτής της γυναίκας; Μπορεί ο Θεός τώρα αυτή τη γυναίκα να μην την έχει συγχωρήσει; Και τα δάκρυά της ήταν το βραβείο που της είχε δώσει δια την μεγάλη αυτή νίκη της αγάπης! Και δεν είναι καθόλου χαζή, είναι πολύ λογική γυναίκα και πάρα πολύ δυνατός άνθρωπος. Μια ηρωΐδα του Ευαγγελίου.
Ενώ εμείς οι ταλαίπωροι άνθρωποι και πρώτος εγώ, ποτέ δεν θα το έκανα αυτό. Μπορεί να έβριζα, μπορεί να συκοφαντούσα, μπορεί να τον έδερνα, να τον καταριόμουν κι αυτόν κι εκείνην… κ. ά. Και βλέπεις απ΄την άλλη πλευρά το Ευαγγέλιο να κάνει ένα τέτοιον ωραίο άνθρωπο. Δεν μπορούμε να πούμε ότι σε ορισμένους ανθρώπους ο θεός δίνει τη δύναμη και σε άλλους όχι. Το ευαγγέλιο λάμπει όπως ο ήλιος! Λάμπει για όλους. Είναι όπως η υγεία των ματιών μας. Έχεις υγιή μάτια; Βλέπεις. Δεν έχεις; Αναγκάζεσαι να φορέσεις γιαλιά!!»
Β΄ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η ΔΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΠΟΙΜΕΝΟΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
«…και τα ίδια πρόβατα καλεί κατ΄ όνομα. Και όταν τα ίδια πρόβατα εκβάλει, έμπροσθεν αυτών πορεύεται και τα πρόβατα αυτώ ακολουθεί, ότι οίδασι την φωνήν αυτού» ( )
Είναι τα δικά Του πρόβατα και τα φωνάζει με το όνομά τους. Όταν τα βγάλει απ΄ το μαντρί, πηγαίνει μπροστά τους και τα οδηγεί με ασφάλεια.
Τα προβατάκια Του τον ακολουθούν γιατί γνωρίζουν τη φωνή Του και έτσι τον αναγνωρίζουν και τον εμπιστεύονται σαν αρχηγό τους.
Ας επανέλθουμε για λίγο πάλι στους Πρωτοπλάστους:
« Ο Κύριος έφτιαξε για τον Αδάμ και την γυναίκα του την Εύα δερμάτινους χιτώνες και τους έντυσε», για να μπορέσουν εις το εξής να πορευθούν και να αντιμετωπίσουν τη νέα πραγματικότητα (Γέν. 3, 21).
Ήξερε ότι δεν μπορούσαν να το επιχειρήσουν μόνοι τους! Η λύπη Του από την πτώση τους δεν Τον οδήγησε σε θυμό. Ο φιλάνθρωπος και στοργικός Πατέρας δεν μπορεί να τιμωρήσει την ίδια την εικόνα Του. Δημιούργησε τον άνθρωπο ως πρόσωπο. «Κατ΄εικόνα και καθ΄ομοίωσιν». Δεν αδιαφορεί. Θέλει να επικοινωνεί και να νοιάζεται για τα πλάσματά Του.
Από αυτό το σημείο αρχίζει η Επιστροφή ολοκλήρου της ανθρωπότητας. Είναι το σημείο της εικόνας που ο Πλάστης οδηγεί με τα ίδια του τα χέρια τον αμνό από τα βάθη της αβύσσου έξω στο φώς, στον καθαρό αέρα στον απέραντο τόπο της χλόης που έχει ετοιμάσει (22ος ψαλμός), που οδηγεί στην ζωή, στην Ανάσταση από την πτώση, στο παλάτι του Πατέρα, στην Βασιλεία Του.
Το βλέπουμε στην δεύτερη αφίσσα – εικόνα………………. όπου εδώ ερμηνεύεται το Θεοτοκίον του Εσπερινού του Σαββάτου του Δ΄ήχου:
«ο δια σε Θεοπάτωρ….. και το πλανηθέν ορειάλωτον ευρών πρόβατον τοις ώμοις αναλαβών τω πατρί προσαγάγει…». Καθώς το επιστρέφει καθ΄ οδόν το νουθετεί, το παρηγορεί, το ενισχύει. Θα εισηγηθεί ανάλογα στα άλλα πρόβατά Του και θα το υπερασπισθεί. Θα απαντήσει Αυτός για εκείνο και θα αναλάβει εξ ολοκλήρου όλα όσα απαιτούνται γι αυτήν την επανένταξη.
Αυτή η σκηνή, αυτή η εικόνα είναι ο συμβολισμός των αμφίων της Αρχιερωσύνης και της ιερωσύνης. Είναι το Αρχιερατικό Ωμωφόριο και το επιτραχήλι του ιερέως………………. (επιδεικνύεται το επιτραχήλιο).
Αυτός ο ποιμένας δεν είναι ένας οποιοσδήποτε ποιμένας. Είναι ο ποιμένας και Πατέρας όλου του κόσμου, αλλά και ο προσωπικός μου Πατέρας!!! Είναι ο Πατέρας που συγχωρεί τα πάντα πάντοτε. Όμως ταυτόχρονα θέλει και εμείς να συγχωρούμε. Επιστροφή σημαίνει μετάνοια. Μετάνοια σημαίνει συγχώρεση άρα Επιστροφή στο σπίτι του Πατέρα. Χωρίς την συγχώρεση Επιστροφή δεν μπορεί να γίνει.
Ένα περιστατικό που συνέβει σε χωριό του Νομού Φωκίδος, αναφέρει τα εξής:
Μια παρέα από παιδιά έπαιζε έξω από το φτωχοκάλλυβο ενός γέρου συγχωριανού τους. Ξαφνικά η καλύβα έπιασε φωτιά. Έγινε στάχτη! Μέσα ήταν κι ο γέρος! Και έγινε ο γέρος κάρβουνο! Όμως κανείς δεν κατάλαβε πως έπιασε η φωτιά.
Ένα από τα παιδιά που έπαιζαν ο Νικόλαος Αγ., ξενιτεύθηκε στην Αμερική. Έμεινε εκεί πολλά χρόνια. Έφτασε στα γεράματα. Είχε καημό να γυρίσει στην πατρίδα και να πεθάνει στο χωριό του. Γύρισε. Το 1990 έφτασε στα τελευταία του. Χαροπάλευε επί μέρες, επί εβδομάδες, επί μήνα, αλλά η ψυχή δεν έβγαινε! Ψυχορραγούσε. ……….( Εμείς οι ιερείς μας έχει τύχει και το έχουμε ακούσει πολλές φορές αυτό). «Τι συμβαίνει (έλεγαν οι συγχωριανοί του) και δεν βγαίνει η ψυχή του»; Ο ίδιος βέβαια ήξερε την αιτία του κακού. Και ιδού. Κάποια μέρα τον επισκέφθηκε ο ιερέας, που ήταν και εξομολόγος. «Πάτερ (του λέει), θέλω να σου εξομολογηθώ κάτι. Εγώ τότε έκαψα την καλύβα και τον γέρο που ήταν μέσα! Πές στους συγγενείς να με συγχωρέσουν». Και ευθύς ξεψύχησε εν ειρήνη!!!
Ο Θεός τον περίμενε μέχρι την τελευταία στιγμή να μετανοιώσει, και κατόπιν να πάρει την ψυχή του. Στην τελευταία του στιγμή ο Θεός του έστησε «καρτέρι»! Δεν τον άφησε να «περάσει» στον άλλο κόσμο χωρίς να μετανοιώσει! Βλέπουμε εδώ τη Φιλανθρωπία του Καλού ποιμένα πως οικονόμησε για να μην χαθεί το προβατάκι Του. Η περίπτωση αυτή αναφέρεται και στον Ευεργετινό, τ. Β΄, σελ. 508.3.
Πολλά τα παραδείγματα συγχωρήσεως και ανεξικακίας, όπως:
* Ο Πάγκαλος Ιωσήφ συγχωρεί τους αδελφούς του.
* Ο ανεξίκακος Δαβίδ δεν εκδικείται τον ζηλότυπο Σαούλ.
* Ο πρωτομάρτυρας Στέφανος συγχωρεί τους δημίους του.
* Ο Μέγας Κωνσταντίνος συγχωρεί αυτούς που κατέστρεψαν τους ανδριάντες του.
* Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος συγχωρεί αυτούς που αποπειράθηκαν επανειλημμένως να τον φονεύσουν.
* Ο άγιος Νεκτάριος, υπόδειγμα ανεξικακίας και συγχωρήσεως.
* Ο άγιος Διονύσιος, συγχωρεί τον φονιά του αδελφού του.
* Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, συγχωρεί τον φονιά του αδελφού του.
Aξίζει εδώ να αναφέρουμε αυτό το περιστατικό:
Ο γέρος του Μωριά, αυτός ο ήρωας της Επαναστάσεως, σε πάρα πολλές περιπτώσεις έδειξε τη μεγάλη ανεξικακία του. Τον αδίκησαν, τον δίκασαν, τον καταδίκασαν, τον φυλάκισαν. Αλλά αυτός δεν κρατούσε κακία σε κανέναν.
Είναι πολύ συγκινητικό το γεγονός όταν πήγε να του ζητήσει βοήθεια ο φονιάς του αδελφού του. Ο φονιάς φορούσε τον ολόχρυσο ντουλαμά……….. του σκοτωμένου αδελφού του και ο Κολοκοτρώνης τον γνώρισε, αλλά έδειξε όλη τη μεγαλοψυχία του. Του υποσχέθηκε ότι θα εκπληρώσει το αίτημά του. Τον κράτησε στο τραπέζι να γευματίσουν.
Η μάννα του Κολοκοτρώνη δεν άντεξε από αυτά που έβλεπαν τα μάτια της και άκουγαν τα αυτιά της και λέει του γιού της:
«Παιδί μου, στο τραπέζι μας θα τονε βάλεις το φονιά του παιδιού μου;» …………..Και απαντά ο γέρος του Μωριά: «Σώπα μάννα! Αυτό είναι το καλύτερο μνημόσυνο που κάνουμε του σκοτωμένου!»
Στην καθημερινή ζωή, είτε το θέλουμε είτε όχι, έρχονται στιγμές που πικραινόμαστε για κάποιες αδικίες που γίνονται σε βάρος μας. Η Εκκλησία μας ως φιλόστοργη μητέρα μας καλεί να μην κρατάμε στην καρδιά μας κακία, αλλά να συγχωρούμε αυτούς που μας έφταιξαν. Μας υπενθυμίζει το Σαββατόβραδο που ετοιμαζόμαστε για τη Θεία Κοινωνία να αλληλοσυγχωρούμαστε. Επίσης σε κάθε Θ. Λειτουργία με το «αγαπήσωμεν αλλήλους» και τον ασπασμό της αγάπης (οι καθολικοί τηρούν τον ασπασμό στο «αγαπήσωμεν αλλήλους), αλλά και στον πρώτο Κατανυκτικό Εσπερινό της Αγ. και Μ. Τεσσαρακοστής που ονομάζεται «Εσπερινός της συγχωρήσεως», μας καλεί να αλληλοσυγχωρηθούμε.
Επίσης και στον Εσπερινό της λαμπροφόρου Αναστάσεως που λέγεται «Εσπερινός της Αγάπης», μας καλεί να δώσουμε πάλι τα χέρια, «αλλήλους περιπτυξώμεθα, συγχωρήσωμεν πάντα τη Αναστάσει!»
Μας καλεί να δίνουμε ολόψυχη τη συγνώμη μας:
* Για να γινόμαστε όμοιοι με το Θεό Πατέρα μας!
* Για να συγχωρούνται οι αμαρτίες μας!
* Για να μπορούμε να προσερχόμαστε στο Ποτήριο της Ζωής και να κοινωνούμε των Αχράντων Μυστηρίων!
* Για να είναι ειρηνική η συμβίωση με τους οικείους μας!
* Για να τρώμε – όπως λέει ο λαός – γλυκό ψωμί στο σπίτι μας!
* Για να είναι αρμονική η συνεργασία με όσους συνεργαζόμαστε!
* Για να προστατεύεται η υγεία μας!
* Για να ωφελούμε και να ωφελούμαστε!
* Για να μας αγαπήσουν οι άλλοι!
* Για να μας αγαπήσει ο Θεός, ο Πατέρας όλου του κόσμου, ο οποίος θα μας ανακαλέσει και θα μας εισαγάγει εις την Βασιλεία Του!
Είναι ο Πατέρας που συγχωρεί τα πάντα πάντοτε. Όμως ταυτόχρονα θέλει και εμείς να συγχωρούμε. Στον 22ο Ψαλμό διαβάζουμε: « Κύριος ποιμαίνει με και ουδέν με υστερήσει, εις τόπον χλόης εκεί με κατεσκήνωσε…» Αυτός ο ποιμένας δεν είναι ένας οποιοσδήποτε ποιμένας. Είναι η απόλυτη εγγύηση και ασφάλεια για την επιβίωση των αγαπημένων Του προβάτων. Είναι ο Θησαυρός απάντων των αγαθών και χορηγός της ζωής. Είναι αυτό ακριβώς που περιγράφει το Θεοτοκίον εκ της στ΄ Ώρας: «Τον Αμνόν και Ποιμένα και Σωτήρα του κόσμου…».
Είναι συγχρόνως ο Ίδιος, ο Αμνός και ο Ποιμένας και ο Σωτήρας όλου του κόσμου.
Είναι ο Ποιμένας και Πατέρας όλου του κόσμου, αλλά συγχρόνως και……… ο προσωπικός μου Πατέρας!!! Είναι μυστήριο και δώρο και θαύμα!!! Ο προσωπικός μου Πατέρας που μου παρέχει ο ίδιος αυτό το δικαίωμα να τον έχω εγώ ο ίδιος Πατέρα και να του ομιλώ στον ενικό! Να Τον καλώ από το ύψος του ουρανού στη γη, στο χαμηλό μέρος του γκρεμού όπου ευρίσκομαι!!
Γ΄ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η ΚΑΘΟΛΙΚΟΤΗΤΑ της ΑΓΑΠΗΣ
ΩΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ
Η αναβάθμιση του σύμπαντος και κτιστού κόσμου, που θα λάβει χώρα κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού και την τελική κρίση των ανθρώπων, θα συγκλονίσει τους πάντες. Στο κοσμοϊστορικό αυτό γεγονός θα πρωταγωνιστήσει όχι μόνο ο Θεός, αλλά και ο άνθρωπος (Κυριακή της Απόκρεω). Πώς θα γίνει όμως αυτό;
Ο άνθρωπος, όχι μόνο θα συμβάλει στη νέα μορφή της άψυχης κτίσης, αλλά κυρίως θα καθορίσει τη δική του θέση στο γίγνεσθαι του νέου κόσμου. Καταλύτης στις διεργασίες αυτές θα είναι η άσκηση της αγάπης.
«Το κρεμμυδάκι».
Μια διήγηση αναφέρει ότι κάποτε ζούσε μια κακή γυναίκα, σωστή μέγαιρα. Δεν αγαπούσε κανέναν – πέρα από τον εαυτό της – , δεν είχε κάνει ποτέ και σε κανέναν καλό και μόνο κακό λόγο είχε να πεί για όλους. Όταν πέθανε, την άρπαξαν οι δαίμονες και την πέταξαν στην φλογισμένη λίμνη τη Κολάσεως.
Μόλις το αντιλήφθηκε ο φύλακας άγγελός της (ναι, όσο στριμμένοι κι αν είμαστε, όλοι έχουμε κι από έναν), κάθισε και σκέφτηκε. « Πρέπει να θυμηθώ κάποια καλή της πράξη για να πω στον Θεό ώστε να σώσει την ψυχή της». Θυμήθηκε και χαρούμενος όπως ήταν, πάει στο Θεό και Του λέει:
Αυτή η γυναίκα κάποτε έβγαλε ένα κρεμμυδάκι φρέσκο από τον κήπο της και το έδωσε σε ένα ζητιάνο που πεινούσε και περνούσε από το σπίτι της.
Και ο Θεός του απαντάει:
-«Πάρε λοιπόν, εκείνο το κρεμμυδάκι και πήγαινε πάνω από τη λίμνη. Κράτα γερά το κρεμμυδάκι από τη μία άκρη και πές στη γριά να πιαστεί από την άλλη. Μόλις πιαστεί τράβα την. Αν καταφέρεις να την τραβήξεις έξω από τη λίμνη, τότε δικαιούται να πάει στο Παράδεισο.
Έτρεξε γρήγορα ο Άγγελος στη γυναίκα και της φώναξε:
-Έλα πιάσου γερά από το κρεμμυδάκι και εγώ θα σε τραβήξω έξω. Και άρχισε να την τραβάει προσεκτικά. Την είχε βγάλει σχεδόν ολόκληρη από τη λίμνη και της χαμογελούσε γεμάτος ελπίδα, μα ……μόλις είδαν οι άλλοι που ήταν μέσα ότι την έβγαζε έξω, γαντζώθηκαν από τα πόδια της, για να σωθούν κι αυτοί. Μα η γυναίκα ήταν και αυτή τη φορά κακότροπη και άσπλαχνη και άρχισε να τους κλωτσάει με μανία και να τους λέει με θυμό!
-«Εμένα θέλει να σώσει, όχι εσάς. Δικό μου είναι το κρεμμυδάκι, όχι δικό σας, ΔΙΚΟ ΜΟΥ…!!!
Μόλις η γυναίκα ξεστόμισε αυτά τα λόγια, το κρεμμυδάκι κόπηκε και αυτή έπεσε πάλι στη λίμνη και στα έγκατα της λήθης…. Καταδικάστηκε οριστικά επειδή δεν είχε αγάπη και κοιτούσε μόνο τον εαυτό της… Το κρεμμυδάκι δεν κόπηκε επειδή ήταν πολλοί αυτοί που κρατήθηκαν από τη γυναίκα, αλλά κόπηκε από την κακία της. Δηλ για τον Θεό η σωτηρία μας δεν είναι προσωπική μας υπόθεση. Συμμετέχουμε όλοι και ο καθένας με το δικό του ρόλο.
Ο άνθρωπος έχει μέσα του ένα στοιχείο εκρηκτικής σημασίας (όπως αναφέραμε στην αρχή της ομιλίας μας, την δυναμική της επανάστασης για την επιστροφή στην θαλπωρή της αγάπης του Πατέρα ), που ίσως αυτό το στοιχείο, ούτε κάν το υποπτεύεται. Όμως μπορεί να είναι, άνθρωπος καθολικός. Να έχει καθολικότητα. Δηλαδή: Να συναισθάνεται, να αγωνιά για τη σωτηρία του άλλου.
Ας θυμηθούμε την περίπτωση του Μωϋσή:
Οι εβραίοι, πορευόμενοι προς Χαναάν, αμάρτησαν καθ΄ οδόν βαριά πολλές φορές. Ο Θεός αποφάσισε να τους εξαφανίσει από προσώπου γής. «Θα κάνω εσένα μεγάλο έθνος», είπε στον Μωυσή. Εκείνος όμως ζητούσε πάντα από τον Θεό να αλλάξει απόφαση. «Αν δεν τους συγχωρήσεις, έλεγε, εξάλειψε, σβήσε με, μαζί με αυτούς και εμένα από το βιβλίο σου, όπου με έχεις γραμμένο»!
Έλεγε ο απόστολος Παύλος:
Μεγάλη λύπη και βαθύς – αδιάλειπτος πόνος διακατείχαν την καρδιά του για του ομοεθνείς του, τους συγγενείς κατά σάρκα Ισραηλίτες, επειδή αρνήθηκαν τον Χριστό. «Θα ευχόμουνα, λέει, να χωριστώ εγώ από τον Χριστό χάριν των αδελφών μου των Ισραηλιτών» (Προς Ρωμ.9,3). Το ίδιο και όλοι οι άγιοι της Εκκλησία μας.
Ο περιώνυμος Αββάς Βαρσανούφιος ο Μέγας, μιμείται ακριβώς τον Μωυσή, όταν λέει στον Χριστό:
« Δέσποτα, ή βάλε μαζί μου τα πνευματικά μου τέκνα στη Βασιλεία Σου, ή καμέ εξάλειψον εκ της Βίβλου Σου»!
Όταν συγχωρείς ενώνεσαι με τον Χριστό.Όσο ενώνεσαι με τον χριστό γίνεσαι πατέρας και τότε θα μπορείς να βλέπεις τον κόσμο με τα μάτια του θεού.
Αυτός θα μπορούσε να είναι ο ορισμός της Επιστροφής και συγχρόνως ο ορισμός της χριστιανικής πνευματικότητας.! (Στην Α΄προς Κορινθ. 2, 9-12).
ΑΡΑ ΕΠΟΜΕΝΩΣ η επιστροφή – η επιστροφή μας, δεν μπορεί να είναι προσωπική, είναι ταυτόχρονα και καθολική – συλλογική. Ακόμα και όταν φαίνεται ότι κάποιος εργάζεται μόνο για τον εαυτό του (π.χ. ένας απομονωμένος ερημίτης), εν τούτοις εργάζεται για το σύνολο. Ποιος από εμάς γνωρίζει πόσα οφείλει στους αγίους και στις προσευχές τους για την σωτηρία μας; Όμως και οι προσευχές των αφανών μελών της Εκκλησίας μας είναι απαραίτητες και σε έναν απόστολο, αναφέρει ο άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς!
Στην τελική κρίση «θα κοπούν», δεν θα εισέλθουν όσοι δεν καταφέρουν να σπάσουν τη ναρκισσιστική μόνωση του αυτοεγκλεισμού τους. Στο πατρικό σπίτι, στο ουράνιο παλάτι της αιώνιας βασιλείας του Θεού, θα μπούν όσοι νοιώθουν τους άλλους δικούς τους. Ως δικά τους μέλη στο ίδιο σώμα. Θα μπουν όσοι μετέχουν στην καθολικότητα της αγάπης. Κατά την περίοδο της κατασκήνωσης τα παιδιά μας τραγουδούσαν το τραγούδι: «Είμαστ΄ απ΄ το Σώμα σου τα μέλη Σου κι η πνοή απ΄την αναπνοή Σου, οι κληματαριές απ΄το αμπέλι Σου Εικόνα η δική Σου»! Και θα κλείσουμε με τους στίχους από το ποίημα που επιγράφεται:
«Εις το Όνομα της Αγίας Τριάδος» :
Ως μάζεψες τα πρόβατα πού ΄βαλες στο μαντρί Σου, σε μια ακρίτσα βάλε με είμαι κι εγώ παιδί Σου!
πού ΄βαλες στο μαντρί Σου, σε μια ακρίτσα βάλε με είμαι κι εγώ παιδί Σου!
Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες, φίλοι του Χριστού, φίλοι μας
Σας εχαριστούμε
Βασίλειος Κακλαμάνης πρεσβύτερος
